พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จ
พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

(อนุสาวรีย์ ร.4)

ที่ตั้ง :
ตั้งอยู่บริเวณด้านหน้าพระราชวังสราญรมย์ ถนนสนามไชย ตรงข้ามพระบรมมหาราชวังด้านทิศตะวันออก เขตพระนคร กรุงเทพฯ
อายุสมัย :
รัชกาลที่ 9 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ (สร้าง พ.ศ. 2547)
ประเภทโบราณสถาน :
อนุสาวรีย์ ยังไม่ขึ้นทะเบียนโบราณสถาน

ประวัติและความเป็นมา

อร่าม สวัสดิวิชัย ผู้ช่วยเลขานุการ มูลนิธิเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว กล่าวว่า ราชสกุลที่สืบเชื้อสายมาจากพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 หรือที่เรียกว่าสาย 4 นำโดยท่านผู้หญิงบุตรี วีระไวทยะ ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 จัดสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวขึ้น เพื่อเฉลิมพระเกียรติและรำลึกถึงพระมากรุณาธิคุณและพระราชกรณียกิจเนื่องในโอกาสมหามงคลที่วันพระบรมราชสมภพพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวครบ 200 ปี วันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2547 ซึ่งการดำเนินการสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ฯ และลานรัชกาลที่ 4 นั้น ได้รับความร่วมมือจากกรมศิลปากรและหน่วยงานต่างๆ เริ่มสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2550
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ไปทรงเปิดพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อในวันอังคารที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2557
อนึ่ง การที่สร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ที่หน้าพระราชวังสราญรมย์ หรือกระทรวงการต่างประเทศเก่า เนื่องด้วยวังสราญรมย์สร้างขึ้นตามพระราชดำริของรัชกาลที่ 4 ที่สร้างเพื่อเป็นที่ประทับ หลังจากสละราชสมบัติให้พระราชโอรสองค์ใหญ่ที่บรรลุนิติภาวะขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์แทน แต่พระองค์มาด่วนสวรรคต เมื่อปี พ.ศ. 2411 ก่อนที่วังจะสร้างเสร็จ

คุณค่าและความสำคัญ

สร้างในโอกาสมหามงคลวันพระบรมราชสมภพพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวครบ 200 ปี

รูปแบบทางศิลปะและสถาปัตยกรรม

มีลักษณะประทับยืน ขนาด 2 เท่าครึ่งของพระองค์จริง ความสูง 4 เมตร 10 เซนติเมตร น้ำหนักประมาณ 2 ตัน หล่อด้วยโลหะผสม (ทองแดง 87 เปอร์เซ็นต์ ดีบุก 2 เปอร์เซ็นต์ สังกะสี 5 เปอร์เซ็นต์ ตะกั่ว 5 เปอร์เซ็นต์) ฉลองพระองค์ประดับดาราไอราพต ดารานพรัตนราชวราภรณ์ ทรงสายสะพายพร้อมดาราเครื่องราชอิสริยาภรณ์ L’Ordre National de la Legion d’Honneur ชั้น กร็องครัว (Grand Croix) พระหัตถ์ซ้ายทรงพระแสงหัตถ์นารายณ์ พระหัตถ์ขวาทรงถือหนังสือ ส่วนโครงสร้างแท่นฐานและซุ้มหลังคาเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก ประดับด้วยหินทรายสีเหลือง ซุ้มหลังคาเป็นทองแดงหล่อรมสี (มีลักษณะเป็นสีสนิมเขียว) ประดิษฐานอยู่ ณ พระราชวังสราญรมย์ บริเวณสนามไชย คำจารึกบริเวณฐานด้านหน้ามีตราพระราชลัญจกร และพระนามพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว คำจารึกบริเวณฐานด้านหลังมีข้อความประวัติการสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์
การหล่อโลหะพระบรมราชานุสาวรีย์ โดย นายสมควร อุ่มตระกูล นายภราดร เชิดชู ประติมากรชำนาญการ สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร และ พลอากาศตรี อาวุธ เงินชูกลิ่น เป็นผู้ออกแบบแท่นฐานพระบรมราชานุสาวรีย์ฯ

ประวัติการอนุรักษ์และซ่อมแซม

  • ไม่พบข้อมูลว่ามีการอนุรักษ์หรือซ่อมแซม

เดิมพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวไม่ได้ถูกออกแบบให้มีซุ้มหลังคาคลุมอนุสาวรีย์ ต่อมาขณะที่กำลังดำเนินการก่อสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ฯ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 มีพระราชประสงค์ให้พลอากาศตรี อาวุธ เงินชูกลิ่น ออกแบบซุ้มหลังคาคลุมอนุสาวรีย์เพิ่มเติม

ลองพระองค์ประดับดาราไอราพต ดารานพรัตนราชวราภรณ์ ทรงสายสะพายพร้อมดาราเครื่องราชอิสริยาภรณ์ L’Ordre National de la Legion d’Honneur ชั้นกร็องครัว (Grand Croix) พระหัตถ์ซ้ายทรงพระแสงหัตถ์นารายณ์ พระหัตถ์ขวาทรงถือหนังสือ

พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีลักษณะประทับยืน ขนาด 2 เท่าครึ่งของพระองค์จริง ความสูง 4 เมตร 10 เซนติเมตร น้ำหนักประมาณ 2 ตัน หล่อด้วยโลหะผสม (ทองแดง 87 เปอร์เซ็นต์ ดีบุก 2 เปอร์เซ็นต์ สังกะสี 5 เปอร์เซ็นต์ ตะกั่ว 5 เปอร์เซ็นต์)

คำจารึกบริเวณฐานด้านหน้ามีตราพระราชลัญจกร และพระนามพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

สถานที่ใกล้เคียง

อนุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช วงเวียนใหญ่
4.6 (447)
อนุสาวรีย์

อนุสาวรีย์หมู (อนุสาวรีย์สหชาติ)
4.3 (56)
อนุสาวรีย์

พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
4.8 (19)
อนุสาวรีย์

ตําแหน่งที่ตั้ง