พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จ
พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว

(อนุสาวรีย์ ร. 3)

ที่ตั้ง :
ตั้งอยู่บริเวณลานพลับพลามหาเจษฎาบดินทร์ มุมถนนราชดำเนินกลาง บริเวณหน้าวัดราชนัดดาราม เขตพระนคร กรุงเทพฯ
อายุสมัย :
รัชกาลที่ 9 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ (สร้าง พ.ศ. 2533 )
ประเภทโบราณสถาน :
อนุสาวรีย์ ยังไม่ขึ้นทะเบียนโบราณสถาน

ประวัติและความเป็นมา

ในการสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี เมื่อ พ.ศ. 2525 คณะกรรมการโครงการกรุงรัตนโกสินทร์ได้เสนอโครงการปรับปรุงสภาพแวดล้อมโลหะปราสาทต่อคณะรัฐมนตรี และเพื่อส่งเสริมทัศนียภาพของโลหะปราสาท คณะกรรมการฯ จึงได้ขอให้รื้อถอนอาคารโรงภาพยนตร์ศาลาเฉลิมไทย และพัฒนาพื้นที่ 1,334.12 ตารางวา ตามโครงการจัดสร้างสวนสาธารณะและพลับพลาที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ประจวบกับในเวลาต่อมาคือ พ.ศ 2529 รัฐบาลได้ตั้งคณะกรรมการเพื่อจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวในวันพระราชสมภพครบ 200 ปี วันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2530 โครงการหนึ่งในงานนี้คือการสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ โดยเสนอให้ประดิษฐาน ณ บริเวณที่ตั้งโรงภาพยนตร์ศาลาเฉลิมไทยเดิม
คณะกรรมการโครงการกรุงรัตนโกสินทร์พิจารณาเห็นว่า วัดราชนัดดารามวรวิหารสร้างขึ้นตามพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และในปัจจุบันยังไม่มีพระบรมราชานุสาวรีย์ของพระองค์ท่านประดิษฐานในที่สาธารณะแห่งใดเลย ฉะนั้นเพื่อเป็นการเทิดพระเกียรติพระองค์ท่าน คณะกรรมการโครงการกรุงรัตนโกสินทร์จึงเห็นสมควรประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์ ณ ที่แห่งนี้
ส่วนพลับพลาที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเพื่อต้อนรับราชอาคันตุกะหรือประมุขของต่างประเทศนั้น เนื่องจากก่อนการสร้างพลับพลานี้ได้ใช้พลับพลาชั่วคราวซึ่งสร้างบริเวณเชิงทางลาดของสะพานผ่านฟ้าลีลาศ คณะกรรมการโครงการกรุงรัตนโกสินทร์จึงเห็นสมควรให้จัดสร้างพลับพลาถาวรรวมไว้ในบริเวณนี้ด้วย อีกส่วนหนึ่งเป็นพื้นทีเปิดโล่งและสวนสาธารณะให้ประชาชนใช้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจ คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบโครงการทั้งหมดใน พ.ศ. 2531 โดยให้กรมศิลปากรดำเนินการก่อสร้าง เมื่อโครงการแล้วเสร็จให้กรุงเทพมหานครรับผิดชอบดูแลรักษาสิ่งก่อสร้างต่างๆ รวมทั้งสวนสาธารณะให้อยู่ในสภาพดี
วันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2533 ซึ่งตรงกับวันเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ครบ 166 ปี พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีเปิดพระบรมราชานุสาวรีย์ในบริเวณพื้นที่โครงการ ซึ่งได้รับพระราชทานนามว่า ลานพลับพลามหาเจษฎาบดินทร์

คุณค่าและความสำคัญ

เป็นพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวแห่งแรก

รูปแบบทางศิลปะและสถาปัตยกรรม

ลักษณะของพระบรมราชานุสาวรีย์ฯ เป็นพระบรมรูปประทับนั่งบนพระที่นั่งกงขนาดหนึ่งเท่าครึ่งของพระองค์จริง มีแท่นฐานรองรับ 2 ชั้น ทำด้วยหินอ่อน ด้านหลังพระบรมรูปเป็นฉากรูปพระวิมาน อันเป็นพระบรมราชสัญลักษณ์ประจำพระองค์ พื้นฉากด้านหน้าเป็นหินอ่อนเรียบ ฉากด้านหลังเป็นหินอ่อนจารึกพระราชประวัติ ลวดลายรูปพระวิมานเป็นกระเบื้องเคลือบ พื้นลานที่รองรับแท่นฐานเป็นหินแกรนิต ซึ่งรวมทั้งกระถางต้นไม้ที่อยู่ตามมุมด้วย กรมศิลปากรเป็นผู้รับผิดชอบในการปั้นพระรูป ผู้ที่ปั้นพระรูปคือ นายสุภร ศิระสงเคราะห์ กองหัตถศิลป์ กรมศิลปากร สถาปนิกผู้ออกแบบผังบริเวณคือนายอาวุธ เงินชูกลิ่น

ประวัติการอนุรักษ์และซ่อมแซม

  • ไม่พบข้อมูลว่ามีการอนุรักษ์หรือซ่อมแซม

พระบรมรูปประทับนั่งบนพระที่นั่งกงขนาดหนึ่งเท่าครึ่งของพระองค์จริง มีแท่นฐานรองรับ 2 ชั้น ทำด้วยหินอ่อน

ฉลองพระองค์บรมราชภูษิตาภรณ์ ทรงมหาสังวาลย์นพรัตน์ พระหัตถ์ซ้ายถือพระแสงดาบ

สถานที่ใกล้เคียง

อนุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช วงเวียนใหญ่
4.6 (447)
อนุสาวรีย์

อนุสาวรีย์หมู (อนุสาวรีย์สหชาติ)
4.3 (56)
อนุสาวรีย์

พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
4.8 (19)
อนุสาวรีย์

ตําแหน่งที่ตั้ง