วงเวียน 22 กรกฎาคม

ที่ตั้ง :
ตั้งอยู่บริเวณถนนไมตรีจิตต์ ถนนมิตรพันธ์ และถนนสันติภาพ มาบรรจบกัน เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพฯ
อายุสมัย :
รัชกาลที่ 6 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ (สร้าง พ.ศ. 2461)
ประเภทโบราณสถาน :
อนุสาวรีย์ ยังไม่ขึ้นทะเบียนโบราณสถาน

ประวัติและความเป็นมา

วงเวียน 22 กรกฎาคมเป็นวงเวียนน้ำพุ พื้นที่ของวงเวียนเกิดจากถนน 3 สายตัดกัน คือ ถนนไมตรีจิตต์ ถนนมิตรพันธ์ และถนนสันติภาพ วงเวียนแห่งนี้สร้างขึ้นเพื่อรำลึกถึงวันที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงตัดสินพระราชหฤทัยนำประเทศไทยเข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่ 1 ณ ทวีปยุโรป เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2460 โดยไทยประกาศร่วมรบกับฝ่ายสัมพันธมิตร ได้แก่ อังกฤษ ฝรั่งเศส เบลเยียม รัสเซีย และอีกหลายประเทศ ต่อสู้กับฝ่ายมหาอำนาจกลาง ได้แก่ เยอรมนี ออสเตรีย ฮังการี บัลแกเรีย และตุรกี โดยรัฐบาลไทยได้ประกาศเรียกพลอาสาสมัคร เพื่อจัดตั้งกองทหารส่งไปในงานพระราชสงคราม เมื่อฝึกหัดเสร็จเรียบร้อย ได้ส่งทหารหาญจำนวน 1,284 นายไปร่วมรบในมหาสงครามดังกล่าว และได้เข้าร่วมรบเคียงบ่าเคียงไหล่กับทหารฝ่ายสัมพันธมิตรจนสงครามสงบ
การเข้าร่วมในสงครามโลกครั้งที่ 1 ณ ทวีปยุโรปนี้ ส่งผลให้เมื่อสงครามสิ้นสุดลงประเทศไทยได้รับผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ การเมืองระหว่างประเทศ และการทหาร รวมทั้งสามารถเรียกร้องแก้ไขและยกเลิกสนธิสัญญาที่ไม่เป็นธรรมของชาติมหาอำนาจที่เคยทำไว้กับประเทศไทย
นั้นเดิมบริเวณที่เป็นวงเวียน 22 กรกฎาคมเคยเป็นชุมชนที่มีคนอยู่อาศัยหนาแน่น ต่อมาเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2460 ได้เกิดไฟไหม้ใหญ่ เพลิงเผาผลาญบ้านเรือนในบริเวณนี้ไปเกือบหมด เจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) เสนาบดีกระทรวงนครบาล เห็นว่าเมื่อกลายเป็นพื้นที่โล่งแล้วก็ควรจะได้สร้างประโยชน์อื่นใด จึงได้นำความกราบบังคมทูล ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตตัดถนนเพื่อความเป็นระเบียบของบ้านเมือง และให้มีวงเวียนเป็นรูปวงกลมในที่ถนนทั้งสามสายมาบรรจบกัน มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 120 เมตร เพื่อให้มีที่ว่างพอสำหรับก่อสร้างถาวรวัตถุอันเป็นประโยชน์และเป็นความสง่างามแก่พระนคร
เมื่อกระทรวงนครบาลได้นำโครงการขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานพระบรมราชานุญาต และพระราชทานนามว่า “22 กรกฎา” ซึ่งเป็นวันที่ทรงนำประเทศเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 1 โดยไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่าโปรดเกล้าฯ ให้เรียกถนนทั้ง 3 สายรวมทั้งวงเวียนว่า “22 กรกฏา” ทั้งหมดหรือไม่ วงเวียนแห่งนี้เริ่มลงมือสร้างในวันที่ 27 มกราคม พ.ศ. 2461
ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 7 กระทรวงมหาดไทยได้นำความขึ้นกราบบังคมทูลขอเปลี่ยนชื่อถนน เนื่องจากการที่ถนนทั้ง 3 สายใช้ชื่อเดียวกันก่อให้เกิดความสับสนต่อการเรียกขานของประชาชน พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระสารประเสริฐคิดชื่อถนนประกอบพระราชดำริ ในที่สุดได้พระราชทานชื่อถนนเมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2475 ดังนี้
  • ถนน 22 กรกฎา สายที่ 1 เปลี่ยนเป็นถนนไมตรีจิตต์
  • ถนน 22 กรกฎา สายที่ 2 เปลี่ยนเป็นถนนมิตรพันธ์
  • ถนน 22 กรกฎา สายที่ 3 เปลี่ยนเป็นถนนสันติภาพ
ส่วนชื่อเดิมว่า “22 กรกฎา” เป็นชื่อที่ประชาชนทั่วไปรู้จักคุ้นเคย ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้คงเป็นชื่อวงเวียนตามที่กระทรวงมหาดไทยเสนอ

คุณค่าและความสำคัญ

เป็นอนุสรณ์ถึงการที่ประเทศไทยประกาศเข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่ 1 เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2460

รูปแบบทางศิลปะและสถาปัตยกรรม

เป็นวงเวียนพื้นราบ เส้นผ่านศูนย์กลาง 120 เมตร บริเวณโดยรอบปลูกไม้ดอกไม้ประดับ ทั้งไม้พุ่มเตี้ยและไม้ยืนต้นที่ให้ร่มใบ มีทางเดินทอดสู่สระน้ำพุที่อยู่ตรงกลางวงเวียน
สระน้ำพุเป็นรูปพาน ก่อด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก ผิวด้านนอกเป็นหินขัดมันสีขาวสลับชมพู ขอบสระหยักโค้งครึ่งวงกลม 6 วง มุมบรรจบระหว่างวงทำเป็นมุมสามเหลี่ยม มุมสามเหลี่ยมนี้จะตรงกับแนวถนน กลางสระเป็นพานน้ำพุซึ่งออกแบบเป็นพานโตก 2 ชั้น พานแต่ละชั้นทำลายประดับเป็นกลีบบัวซ้อนตรงกัน 3 ชั้น ชั้นละ 6 กลีบ

ประวัติการอนุรักษ์และซ่อมแซม

  • ในสมัยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เป็นนายกรัฐมนตรี ( พ.ศ. 2502 – 2506) หอการค้าจีน แห่งประเทศไทยได้ปรับปรุงสภาพให้มีลักษณะเป็นสวนหย่อม มีขอบทางเดินรอบนอก ถัดเข้ามาเป็นรั้วเหล็กดัดเตี้ยๆ ล้อมรอบ ภายในปลูกหญ้าและไม้ประดับเป็นระเบียบ มีทางเดินทอดสู่สระน้ำพุที่กลางวงเวียน 6 สาย ตรงกับถนนใหญ่ที่ตัดผ่านสระน้ำ
  • พ.ศ. 2520 กรุงเทพมหานครได้ปรับปรุงรูปแบบของวงเวียนใหม่เพื่อให้เหมาะสมกับ เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจมากขึ้น โดยรื้อรั้วเหล็กดัดออก ยกระดับพื้นที่ภายในเป็นชั้นๆ เปลี่ยนทางเดินเข้าสู่สระน้ำ เป็นอยู่กึ่งกลางระหว่างถนนที่ตัดผ่าน มีบันไดขึ้นสู่ทางเดินนี้ ก่ออิฐตามแนววงกลมและสองข้างบันไดเป็นช่องปลูกพันธุ์ไม้ดอก ตั้งม้านั่งร่มรื่นใต้ร่มไม้

ภาพเก่าแต่เดิมวงเวียน 22 กรกฎา ไม่มีสระน้ำพุรูปพานตรงกลางวงเวียน ไม่ปรากฏบันทึกว่ามีการสร้างสระน้ำพุรูปพานกลางวงเวียน

เส้นผ่านศูนย์กลาง 120 เมตร

ขอบสระหยักโค้งครึ่งวงกลม 6 วง มุมบรรจบระหว่างวงทำเป็นมุมสามเหลี่ยม มุมสามเหลี่ยมนี้จะตรงกับแนวถนน กลางสระเป็นพานน้ำพุซึ่งออกแบบเป็นพานโตก 2 ชั้น พานแต่ละชั้นทำลายประดับเป็นกลีบบัวซ้อนตรงกัน 3 ชั้น ชั้นละ 6 กลีบ

สถานที่ใกล้เคียง

อนุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช วงเวียนใหญ่
4.6 (447)
อนุสาวรีย์

อนุสาวรีย์หมู (อนุสาวรีย์สหชาติ)
4.3 (56)
อนุสาวรีย์

พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
4.8 (19)
อนุสาวรีย์

ตําแหน่งที่ตั้ง